EDUCATIEFONDS: Cursus Reparatietechnieken Goudsmeden

Auteur: Ingeborg Kroon, metaalrestaurator

Van oktober tot en met december 2025 heb ik bij de Zadkine Vakschool in Schoonhoven een cursus gevolgd over verschillende reparatietechnieken voor juwelen. In deze zes lessen heb ik veel praktische tips geleerd die mij als metaalrestaurator verder hebben ontwikkeld.

De eerste les begon meteen met een goede oefening: we kregen allemaal een aantal juwelen op onze werkbank waarvan we de reparaties moesten beoordelen en inschatten hoe we deze zouden uitvoeren. De uitdaging lag vooral in de snelheid: in korte tijd moesten we circa dertig sieraden met uiteenlopende problemen beoordelen en oplossingen bedenken. Zo waren er verschillende soorten schakelarmbanden die ingekort moesten worden, een ring met stenen die verkleind moest worden, een kapot scharnier en een hanger waarvan het oogje opgedikt moest worden. Na afloop werden alle voorbeelden gezamenlijk besproken, wat zeer leerzaam was. We bespraken ook het aannemen van reparaties en wat daarbij belangrijk is: vooraf de risico’s met de klant bespreken, de legering en het gewicht bepalen en, indien van toepassing, de stenen en parels tellen.

 In de tweede les hebben we een ring vergroot door er een stukje tussen te solderen en deze vervolgens te vijlen. Daarna maakten we dezelfde ring weer kleiner, zonder de dikte van de scheen te veranderen. We kregen hierbij veel tips en de docent deed de handelingen vaak eerst voor. Ook hebben we het gehad over diamanten en hoe je echte van nep kunt onderscheiden.

Tijdens de derde les lag de focus op het repareren van kettingen. Er bestaan veel verschillende soorten schakels, elk met een eigen manier van maken en repareren. Daarnaast hebben we diverse soorten slotjes uit elkaar gehaald om het mechanisme te bestuderen, waarna we probeerden ze weer correct in elkaar te zetten.

In de vierde les gingen we hiermee verder. Tussendoor konden we aan de slag met het maken van eigen gereedschap dat nuttig is bij reparaties: een stenenlichter, een elsje en een zetstaal. Met een stenenlichter kun je op een veilige manier een steen uit een gladomzetting halen zonder de zetting te beschadigen, bijvoorbeeld wanneer je aan een ring moet solderen en geen risico voor de steen wilt nemen. Een elsje is een wrijfstaal dat wordt gebruikt om zettingen aan te wrijven en krassen te bruneren. Een zetstaal wordt gebruikt om stenen te zetten of aan te drukken.

In de vijfde les leerden we hoe je parels moet knopen, een techniek die van pas komt bij reparaties van parelsnoeren. Daarnaast maakten we zelf een veiligheidsachtje, een extra sluiting voor sieraden.

 In de laatste les bespraken we de Waarborgwet. Werkstukken van meer dan 1 gram goud moeten officieel gekeurd worden; voor zilver geldt dit vanaf 8 gram. Hiervoor is een verantwoordelijkheidsteken nodig. Het keuren kan worden uitgevoerd door Edelmetaal in Joure of Waarborg Holland. Daarna gingen we weer aan de slag aan de werkbank en maakten we een brochering.

Tijdens de cursus kregen we een map met veel verdiepende informatie over alle behandelde onderwerpen. Ook ontvingen we stencils met illustraties van bijvoorbeeld soldeeroefeningen, posities van je klempincet en verschillende parelknooptechnieken. Wanneer ik tijd over had, kon ik de docent om extra oefeningen vragen: er was ruim voldoende oefenmateriaal beschikbaar en er was ook ruimte om eigen reparatiewerk te bespreken.

Terugkijkend vond ik het een zeer leerzame cursus. Tijdens alle lessen heb ik waardevolle tips en technieken opgedaan die ik nu in de praktijk toepas. Een voorbeeld hiervan is het solderen uit de hand in plaats van voorsolderen of werken met pioentjes op het werkstuk. Daarnaast heb ik geleerd hoe ik ringen kan vergroten of verkleinen wanneer deze een kostbare steen, een kwetsbare zetting of een gravering aan de binnenzijde hebben.

Wil je ook een bijdrage van het Educatiefonds aanvragen om een workshop of conferentie bij te wonen? Klik voor meer informatie op de link.