Ensembles: Conserving Interconnected Artworks, Artefacts and Collections in Gent 2026
Maickel van Bellegem
Namens het bestuur van Restauratoren Nederland, woonde ik het International Institute of Conservation (IIC) congres bij in Gent (B) 8 tot en met 11 September 2026. Sinds 2024 heeft RN een Memorandum of Understanding met IIC, waarin uitgeproken wordt dat er gedeelde belangen zijn en het doel gesteld om informatie te delen. Sindsdien kunnen RN-leden gebruik maken van een 10% korting op het IIC lidmaatschap, vergelijkbaar met andere ‘IIC affiliated and regional groups’, waarmee directe toegang tot de publicaties Studies in Conservation, en online toegang tot het IIC congres verkregen word.
Ik moet bekennen dat ik het programma vooraf niet in detail had bekeken, en eenvoudigweg het voornemen had om gedurende het gehele congres aanwezig te zijn (en dus niet selectief te zijn om sommige presentaties wel of niet te volgen). Ik heb het voordeel dat ik ongeveer 1 uur reizen van Gent woon en dus ook dagelijks naar de congres locatie kon reizen, maar weer als nadeel dat je dan minder snel blijft plakken en doorgaat met netwerken tijdens etentjes.
Het begon wel lekker op de dinsdag ochtend, ik was er snel na het openen van de registratie en na amper 10 minuten in de wachtrij kon ik aan de koffie. In eerste instantie geen bekende gezichten, dus met enkele slokken koffie op, mezelf maar gaan introduceren aan het dichtstbijzijnde ‘slachtoffer’- een soort speed-dating maar dan toch anders. Al gauw bleken er professionele raakvlakken (wat een toeval!) en in no-time waren er 40 minuten om en werden we verzocht een plek in de zaal te vinden.
Daar begint dan dus het officiële programma, met het officiële openingswoord etc. Nederland bleek al goed vertegenwoordigd te zijn met Karel Ex oa over het open depot van Boymans-van Beuningen waarmee het depot veranderde van kostenpost naar inkomsten generator.
Ook was daar ‘onze plastic coryfee’ Thea van Oosten die de Forbes Prize Lecture presenteerde over alles wat plastic is. Met een overzicht van onderzoek, conservering en restauratie van plastic, verbinding met kunstenaar, restauratoren, industrie. Wat als een enkel onderzoek begon is uitgegroeid tot een grote gemeenschap die werken binnen de fantastische toekomst van plastics.
Het congres had een hybride format, dus zowel in-persoon als online, met een wereldwijd bereik via Congress Hubs. Voor ons in de zaal was daar eigenlijk niet heel veel van te merken, er waren wel enkele video presentaties, en heel soms werden vragen doorgegeven vanuit de online chat.
Het eerste blok presentaties met thema Keeping it all together, liet vooral projecten zien in uitdagende omstandigheden in Albanie, Indonesie en Barbados. Het laatste blok op de eerste dag met als thema Weaving Place: landscapes and living ensembles. Onder andere projecten waarin een geïntegreerde aanpak was voor archeologie, conservering en erfgoed management. Ook was er aandacht voor landschappelijke kunstwerken, en behoud van de inheemse praktijk en spirituele oorsprong voor Noordoost Namibie.
Dag 2 begon met een blok met als thema Science, vision, and the museum object. Onder andere de effecten van een eeuw lang beleid rondom belichting voor Turner’s aquarellen. Modellen voor de onzekerheid in kleur verschil metingen, alsook akoestisch emissie voor het monitoren van inheemse collecties.
Dit is dan het moment waar mijn aantekeningen bedoelt voor het voorbereiden van deze tekst me in de steek laten en dat ik via het online portaal van het congres ga terugkijken. Niet onbelangrijk dus: via het online portaal (voor IIC-leden) zijn de presentaties en teksten beschikbaar tot juni 2027.
Verdere sessies met thema's als ‘Continuities and coexistence’, meestal met presentaties over objecten en hun omgeving, zoals religieuze voorwerpen gebruikt in processies of textiel in interieurs. Ook, ‘Breaking and Re-making: Ethics of Division and Loss’ die presentaties omvatte over de ethiek van destructief onderzoek, verloren archieven, een vergeten vrouwelijke kunstenaar Clarice Beckett, en laboratoriumglaswerk van Louis Pasteur, waarbij de inhoud relevant kan zijn voor het begrijpen van de geschiedenis van het laboratorium, maar ook uitdagingen voor behoud en mogelijke gezondheidsrisico's voor bezoekers of museumpersoneel met zich meebrengt.
Elke sessie werd afgesloten met een Q&A en een paneldiscussie, en uiteraard ook afgewisseld met pauzes waarin we tijdig voorzien werden van iets te eten en drinken. Het waren vooral die momenten pakken om personen te spreken en van gedachten te wisselen. Daar waren ook de stands van sponsoren, diverse bedrijven die actief zijn in het restauratie-vak of ons voorzien van materialen en gereedschap. Ook was er een zijgang waar de posters waren opgehangen en tijdens 1 van de pauzes de auteurs beschikbaar waren voor vragen of gesprek.
Een van mijn missies tijdens de pauzes werd ook het spreken en bij elkaar brengen van collega’s die bij de Affiliated Groups van IIC horen. Tot ongeveer een jaar geleden was er met enige regelmaat online overleg welke meestal lang duurden maar toch ook waardevolle informatie opleveren. Uiteraard wilde ik de gelegenheid benutten om deze collega’s ook uitgebreider en in een meer ontspannen sfeer te kunnen spreken.
De donderdag middag was voor de technische bezoeken waarvoor men zich vooraf had kunnen aanmelden. Helaas kon ik niet terecht bij mijn eerste keus en belande ik in de stadswandeling/ rondleiding. Ondanks dat ik liever een andere 2e keus had gemaakt, werd het goedgemaakt door een leuke groep collega’s en een gezellige dame die de leiding had.
Dan al als laatste dag op de vrijdag het thema ‘Collaborative Futures: Shared Stewardship and Communities’ met onder andere meer klimaatbeheersing vanuit het Getty Research Institute, alsook restoratie van een gebouw in China geleid door traditionele ambachtslieden.
Gevolgd door ‘Data, Technology and Future Infrastructures’ met als onderwerpen databases, AI en voorbereidingen voor conservering van ruimte-objecten: ook toekomstig cultureel erfgoed. De middag sessie was omtrent ‘Heritage, Security and Resilience: Conservation as Critical Infrastructure’ waarin met name werk in ramp of oorlogsgebieden centraal stond. Klinkt misschien een beetje als een domper maar het was vooral de weerbaarheid die er uit naar voor kwam.
Dan kwam uiteindelijk toch het officiële afsluiten, met uiteraard samenvattingen, terugblikken en vele (terechte) bedankjes. Het meest aangename van de afsluiting was uiteindelijk toch de receptie in het stadhuis…
Naast dit verslag dat op de RN website geplaatst zal worden, ben ik ook bezig met het voorbereiden van een review van het congres, samen met Mariana Onofri die het congres online heeft bijgewoond en dat in The Picture Restorer zal worden gepubliceerd.
